Opowiadania „Dlaczego milczysz, Havo?” są próbą pokazania, z czym mierzą się dzieci jugosłowiańskich migrantów dorastających w Słowenii.
Wydawnictwo KEW zainicjowało nową serię SKĄDINĄD, w ramach której będzie publikowało powieści przedstawiające doświadczenia migranckie z 13 krajów Europy Środkowej i Wschodniej, krajów bałtyckich, Bałkanów, Turcji i Kaukazu. „Dlaczego milczysz, Havo”, to druga publikacja z tego cyklu. Jego autorką jest Selma Skenderović – słoweńska pisarka, urodzona w Kosowie, Boszniaczka.
O kim opowiada książka „Dlaczego milczysz, Havo?”
Na Bałkanach kwestie pochodzenia, przynależności do konkretnej grupy etnicznej czy narodowej od dawna były nieco bardziej skomplikowane niż w innych rejonach Europy. Mieszane małżeństwa, zamieszkiwanie na terenie wielu republik wchodzących w skład Jugosławii, nie stanowiły dla nikogo problemu, dopóki nie doszło do rozpadu państwa. Wojna z lat 90. wszystko zmieniła i odcisnęła trwałe piętno na ludziach. Słowenia była jedną z najbogatszych republik, a jej odłączenie się od SFRJ przebiegło niemal bezboleśnie. Dla tysięcy osób stała się więc miejscem ucieczki w poszukiwaniu lepszego życia. Jak jednak Słowenia potraktowała migrantów?
Selma Skenderović, mimo że jest obywatelką Republiki Słowenii, nie czuje się Słowenką. Urodziła się w innym miejscu, wychowała w innej religii, dorastała w innym środowisku. Słowenia choć uchodzi za kraj wysoko rozwinięty, tolerancyjny, o wysokich standardach demokratycznych, ma też swoje ciemne strony. Przede wszystkim w kwestii traktowania przyjezdnych z byłej Jugosławii. I właśnie te doświadczenia przeniosła na papier w swojej książce „Dlaczego milczysz, Havo?”.
„Nie ma znaczenia, jakiej narodowości jesteś, o ile wiesz, że jesteś Słoweńcem, Chorwatem, Francuzem. Możesz być Niemcem, Duńczykiem, Polakiem… Nie ma znaczenia, w jakiego boga wierzysz, o ile publicznie nie obnosisz się z czcią dla niego, choćby przez burkę albo krzyżyk na szyi. A co, jeśli jesteś ateistą bez ojczyzny?”
Dorastanie w słoweńskim społeczeństwie
Historia Havy utkana jest z niesprawiedliwości, wyobcowania wśród rówieśników, codziennych upokorzeń i braku zrozumienia. Za pomocą młodej bohaterki Skenderović przedstawia, z czym mierzą się dzieci migrantów. A jest to m.in. dyskryminacja w szkole, gdy np. nie rozumieją słów z j. słoweńskiego, czy nie potrafią poprawnie gramatycznie ułożyć zdania. Izolacja w społeczeństwie – tylko dlatego, że są „inni”, „obcy”, nie obchodzą tych samych świąt. Wyśmiewanie, wytykanie, zepchnięcie na margines. Nawarstwiające się frustracje młodej osoby, które nie znajdują zrozumienia również u najbliższych.
„Nigdy nie dostrzegają w nas ludzi odpowiedzialnych i godnych zaufania, ale nikt nie zadaje sobie trudu, żeby nas rzeczywiście poznać. Wszyscy tacy wzorowi i empatyczni, a żadnego z nich w najmniejszym stopniu nie interesują historie ukryte za szklistością oczu.”
Selma Skenderović opisuje wszystkie problemy w sposób subtelny, ale i bezlitosny. Punktuje wszystkie niesprawiedliwe zachowania i krzywdy, jakich doznają dzieci/młodzież, tacy jak ona. I chyba to jest najmocniejszą stroną tej książki. Że są to osobiste doświadczenia przeniesione na papier. Jednak nie ma w nich bezpośrednich oskarżeń czy pretensji. Jest tylko chęć pokazania innym z czym wiąże się próba zachowania własnej tożsamości i odnalezienia swojego miejsca w społeczeństwie.
*Za egzemplarz do recenzji dziękujemy Wydawnictwu KEW
Bałkańska biblioteczka i czwartki z #hvalakultura
Recenzja książki Dlaczego milczysz, Havo? jest kolejną pozycją, która pojawiła się w dziale kultura. Z wielką przyjemnością przyjęłam propozycję redagowania tej części bloga (więcej o mnie i co tutaj robię, możecie przeczytać tutaj) i regularnie przygotowuję dla Was treści. Możecie tutaj znaleźć pomysły, po jaką książkę warto sięgnąć oraz muzyczny kącik, gdzie staram się przekazać Wam moją miłość również do bałkańskiej muzyki. O wszelkich nowościach z tego działu i innych muzycznych, książkowych i filmowych inspiracjach będziecie mogli znaleźć informacje w czwartki na Facebooku i Instagramie pod hasłem #hvalakultura (lub wyszukać na blogu po tagach).
